Yangın Tesisatı ve Sprinkler Sistemi

Uygarlık

tarihi açısından incelendiğinde ateşin bulunması, insan yaşamı için devrim niteliğinde bir gelişmedir. İnsanoğlunun farklı ihtiyaçlarını karşılamak için ateşi üretebilmesi ve bu ateşi kontrol altında tutarak işlevsel bir kullanıma sahip olması, insanlık tarihinin en büyük gelişmelerinden biri olarak kabul edilir. Kontrol dışı yanma olan yangın olayı ise ateşin en önemli tehlikesidir. Tarih boyunca kontrol edilemeyen ateşin can ve mal kayıplarına neden olduğu bilinmektedir. Sanayi devrimi sonrası artan üretimle beraber daha fazla enerji gereksinimine ihtiyaç duyulmuştur. Enerji üretimindeki artışın büyük bölümü hem miktar hem çeşit bakımından ateş kullanımının artmasıyla mümkün olmuş, bu enerji sayesinde makinelerin çalışması da sağlanmıştır. Modern endüstri geliştikçe tehlikeli kimyasal ürünlerin kullanımı artmış, beraberinde yangını önlemek ve kontrol altına almak daha zor ve karmaşık bir hale gelmiştir. Yeni ürünler, yeni yangın tehlikelerini oluşturmuş; enerji üreten üniteler ve üretim makineleri daha da büyüyüp değerleri artarken, günümüz endüstrisinde bir tek binada, gittikçe daha değerli ve karmaşık malzemeler bir arada toplanmış, depolar ürünlerle dolarken, üretim, satış ve muhasebeyi yöneten elektronik bilgisayar merkezleri daha çok endüstriye girmiştir.

Yangın güvenliği, kamu kuruluşları ve özel kuruluşlar ile gerçek kişilerce kullanılan her türlü yapı, bina, tesis ve işletmelerde yangın çıkmaması veya yangın çıktıktan sonra insanları; yangının öldürücü, yaralayıcı, yapıya hasar verici etkilerinden kurtarmak veya bu etkileri en aza indirmek için alınan önlemler dizisine verilen genel addır. Yapıların tasarımı, bakımı ve kullanımı aşamalarında, herhangi bir şekilde çıkan yangının öncesinde ve yangın sırasında can ve mal kaybını en aza indirerek söndürülmesini sağlamak adına alınacak tedbirler ile yangın söndürme organizasyonunu, eğitim ve denetimini sağlamak yangın güvenliği açısından önemlidir. Yangın güvenliği üç aşamalı bir konudur. Birinci aşama yangından korunma,  ikincisi yangını önleme ve üçüncü aşama ise yangını söndürmedir. Bu üç aşama da ayrı ayrı faaliyetleri kapsar.

Biraz daha açmak gerekirse, yangın güvenliğinin birinci aşaması olan yangından korunma, mimari tasarım aşaması olup pasif yangın önlemlerini kapsamaktadır. Bu önlemler:

  • Alevin ve en çok can kaybına neden olan zehirleyici gazlar barındıran dumanın bina içinde yayılmasının sınırlandırılması ve uzaklaştırılması,
  • Yangının bina içinde yayılımını oluşturulan geçirimsiz bölümler ile sınırlandırılması,
  • Çıkış yollarının (çıkış erişimi, yangın çıkış merdiveni, yangın çıkış kapısı vb.) kolay algılanabilir ve kullanıcıları güvenli şekilde binadan tahliye edebilir şekilde tasarlanması,
  • Doğru ürün seçiminin yapılması (yangın direnimli, tutuşma ısısı yüksek vb.),
  • Taşıyıcı sistemin yük taşıma kapasitesinin, insanların tahliyesi ya da söndürme süresince korunarak binanın ayakta kalmasının sağlanması şeklinde sıralanabilir.

Hızla ilerleyen teknolojik gelişmelerin yaşandığı günümüzde yangından doğacak zararları önlemenin veya azaltmanın en önemli adımı, en başta yapı inşa edilirken atılmalı ve mimari tasarım yangın güvenliği ile bütünleşmelidir. Pasif yangın güvenlik önlemlerine yönelik girdilerin, mimari projenin ön tasarım aşamasında mimarlar tarafından, projenin tanımlı hale gelmesinden itibaren ise farklı disiplinlerin katılımları ile birlikte verilmesi ve mimarların yangın güvenliği konusunda eğitim alması oldukça önemlidir.

Türkiye genelinde yapılan binalar incelendiğinde, birçoğunda yangın güvenliği için gerekli tasarım ölçütlerinin düşünülmediği ve mimari yangın güvenliği önlemlerinin yeterli ölçütlerde alınmadığı, tam uygulanmadığı ve denetlenmediği görülmektedir. Gelişmiş ülkelerle kıyasladığımızda kuralların Türkiye’de eğitimden yaşanan eksiklikten kaynaklandığı düşünülmektedir.

Yangın güvenliğinin ikinci aşaması yangını önleme, işlevsel anlamda yangının başlangıcının bulunmasını sağlayan yangın algılama ve alarm sistemleri ile yangını başladığı noktada söndüren söndürme sistemleridir. Mimari tasarım dışında,  yangın oluşumunun algılanması ve söndürülmesine yönelik çalışmalar bütünü olan aktif yangın önlemleridir. Bu önlemler:

  • Algılama ve alarm sistemleri:
  • Dedektörler,
  • Alarm butonları,
  • Kontrol panoları,
  • Işıklı uyarı cihazları,
  • Sesli uyarı cihazları.
  • Söndürme Sistemleri:
  • Sabit söndürme sistemleri:
  • Sulu söndürme sistemleri,
  • Köpüklü söndürme sistemleri,
  • Gazlı söndürme sistemleri,
  • Portatif yangın söndürücüler,
  • Hidrant,
  • Yangın dolapları,
  • Pompa sistemleri,
  • Su depoları,
  • İtfaiye araçları vb.

Bu sistemler yapı tamamlandıktan sonra kurulan önleme sistemleridir. Günümüzde yaşanan plansız kentleşme ile artan büyük ticari ve endüstriyel yapılar ve konutlarda yangın felaketleri ile her geçen gün daha fazla karşılaşılmaktadır. Buna ülkemizde uygulanan yasa, yönetmelik ve standartların eksikliği ile denetimlerinin yetersizliği eklenince durum daha da vahim bir hal almaktadır. Orada hangi konuda faaliyet yapılacaksa o konudaki önleyici teçhizatlar, sistemler kurulmak zorundadır.

Yangın güvenliğinin üçüncü aşaması yangını söndürme aşamasında, sorumluluk alanları ve yukarıdan aşağıya dağıtılmış görevlendirmelerle, iyi bir yangın organizasyonunu kurmak esas olmalıdır. Bu organizasyonda aşağıda olduğu gibi planlama yapılmalıdır:

  • Yangını ilk görenin müdahalesi,
  • Bina acil durum ekiplerinin müdahalesi,
  • İtfaiye ekiplerinin yangına müdahalesi.

Yapılarda, tüm tehlikeler arasında en korkutucu olan meydana gelen yangındır. Başa çıkması zor ve sonucu öldürücü olabilen yangın; tüm bina ve tesis kullanıcılarının bilgi, eğitim ve hazırlık derecelerinin üstünlüğüne bağlıdır. Bu nedenle herkesin bilinçlendirilerek, yangın eğitimlerine aktif olarak katılmaları büyük önem taşımaktadır. Yangının büyümesini önleyecek imkan ve kabiliyetler herkes tarafından bilinmelidir. Etkili bir söndürme için yangının kontrolü, çalışanların kabiliyetinin yanı sıra olay anında etkin ve doğru yapılan müdahaleye de bağlıdır. Yangın meydana geldiğinde çalışanların, yangını haber vermeyi, ilk müdahalede bulunmayı, acil kaçış maskesi varsa kullanmayı bilmesi öncelikli ve zorunludur.

Yangını ilk gören kişi her zaman en kötü senaryolara hazırlıklı olmalıdır. Yangına müdahalede çabukluk göstermelidir. Yangının meydana geldiği odanın penceresinin veya kapısının kapatılması iyi bir ilk müdahaledir. Bu işlem yangının söndürülmesine yeterli olabilir. Bu müdahalenin ana amacının acil durum ekiplerinin hazırlanıp olay mahalline gelmesi için zaman kazanmak olduğunu tüm çalışanlar bilmelidir. Bazı yangınlarda 2 dakika içerisinde flash-over gerçekleşebileceğinden, kazanılan her dakika değerlidir. Gerçek yangın durumunda, eğitimsiz çalışanların panik halinde hasar etkilerinin artmasına sebep olabileceği unutulmamalıdır. Uzun vadeli planlama ve giderek zorlaşan senaryoların geliştirilmesinin yanında, gerçek şartlara uygun yapılacak destekleyici işlemler, eğitimlerdeki başarıyı artıracaktır.

Yapılarda acil durumlarda çalışanlar için en uygun hareket planları, kurulların oluşturulması ve görev tanımlarının belirlenmesini içermektedir. Bu görev tanımları, işletmede oluşabilecek insan sağlığını, çalışma şartlarını ve maddi varlıklarımızı olumsuz etkileyebilecek boyuttaki tehlikelerde nasıl hareket edileceğini, alınacak tedbirleri, müdahale ekiplerini belirlemek amacı ile hazırlanır. Bu söndürme organizasyonunda görev alan çalışanlar, yangın yerinin alt ve yanlarındaki odalarda gereken tertibatları alır, yangın söndürmeye ve yangının genişlemesini önlemeye çalışırlar. Yangın haberi ulaştığında, yangın yerine gelerek yangının ne tür bir yangın olduğunu  belirleyerek iş yerindeki  yangın  söndürme malzemelerini kullanarak yangını söndürmeye ve kontrol almaya çalışırlar. Yangın içerisinde kalmış herhangi bir canlı belirlediklerinde kurtarma ve tahliye ekibine bildirerek kurtarılmasını sağlarlar. Yangın sınıfına göre uygun söndürücüleri kullanırlar. Yangın söndürüldükten sonra kullanılan yangın söndürme malzeme ve teçhizat düzenli bir şekilde toplanır, boşalan söndürme cihazları ve eksilen teçhizat belirlenerek operasyon sorumlusuna bildirilir.

Yangını artık kontrol altına almak mümkün değilse itfaiyeciler gelir ve kendi olanakları ile yangını söndürür. İtfaiye ekibi geldikten sonra söndürme çalışmaları itfaiye ekibine bırakılır, yalnızca yardım istendiği durumlarda itfaiye ekibine yardımcı olunur. Çok daha hayati olan unsur ise yangın çıktığı zaman insanların bulunduğu binaları kolaylıkla boşaltacak şekilde yangın çıkışlarının bulunması ve acil durum planlarının güncelliğini korumasıdır.

Sonuç olarak, bu tehlikeleri uygun sınırlar içerisinde tutabilmek ciddi bir yöneticilik ve iyi bir organizasyon ile mümkündür. Yangından doğabilecek zararları önlemenin yolu, yangına neden olabilecek riskleri ortadan kaldırmaktır. Yangın güvenlik önlemlerinin alınmasının yangın söndürmekten daha ekonomik olduğu gerçeği göz önüne alınırsa, bu konuda ilgili kesimlerin eğitilmesi ülke ekonomisi açısından önem arz etmektedir. Kuşkusuz; çıkan yangınların, yangınlardan oluşan zarar miktarının azaltılmasının önceliği eğitimdir. Mühendislere, ilgili sektör çalışanlarına, yangınları önleme ve müdahale şeklinin öğretilmesi ülkemizde önemli bir konu olarak ele alınmalıdır.

Alıntıdır.